Hoe win je de gemeenteraadsverkiezingen met landschap – zelfs als kiezers veel zelf moeten doen?

Appeltaart bakken naar oud familierecept. Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Natuurlijk goudreinetten uit de boomgaard, meel van de plaatselijke molen en een ‘beetje custardpoeder, wat kaneel en suiker’. Maar hoeveel dan precies? Dat vertelt de overlevering niet: “Dat is een kwestie van ervaring”.

Je hoort het oma nog zeggen: “Het zit ‘m vooral in de onderlinge verhouding van de ingrediënten.”

En juist die uitdaging is nog veel groter voor landschap.

Wat is landschap?

Landschap is alles wat je buiten ziet; het resultaat van menselijke activiteit. We hebben stadslandschappen, industrielandschappen en groene landschappen met boerenland, water en natuur. Landschap is altijd een optelsom van alles wat ruimte inneemt. Landschap is dus niet alleen groen. Wel maakt groen alle typen landschappen gezonder en aantrekkelijker.

Voor wie is landschap belangrijk?

Landschap is van mensen. Mensen trekken naar buiten voor ontspanning en vakantie. Landschap is onze leefomgeving. Groen in de buurt is de basis van een gezonde samenleving. IVN publiceerde feiten en cijfers.

Landschap is óók de basis van een gezonde economie. Niet voor niets heeft de regio Utrecht een optimaal vestigingsklimaat voor bedrijven en internationale kenniswerkers. Dat heeft alles te maken met het grote aantal mooie landschappen in combinatie met de bereikbaarheid. Zelf zien we de schoonheid niet meer bewust. Realiseer je dat onze regio internationaal als voorbeeld dient. Vereniging Deltametropool deed ook in Utrecht onderzoek naar landschap als vestigingsvoorwaarde.  Staatsbosbeheer geeft uitvoering aan het programma Groene Metropool. Het inwoneraantal in de regio Utrecht groeit op dit moment bijna 2x zo snel dan landelijk.

Een gezond landschap is ook de basis voor natuur en een duurzame agrarische sector. Denk aan de bodemdaling in het veenweidegebied. Grondwaterstand blijven verlagen voor de landbouw is niet houdbaar. Met een regionale aanpak om de bodemdaling te vertragen, zullen ook boeren anticiperen om te kunnen blijven bestaan. Het waterschap start het regionale project ‘Elke centimeter telt’.

Wat kunnen we ermee in onze lokale politiek?

Betrek zoveel mogelijk mensen bij landschap Landschap is een optelsom van alle stukjes leefomgeving waar mensen voor zorgen. In onze regio werkten vorig jaar 9.900 vrijwilligers in groen en erfgoed, en zorgden 7 collectieven agrarische natuurbeheer voor 5.741 hectare landschap.

Zo vierde vorig jaar de Driebergse vrijwilligersgroep de Voetstap het 10-jarig bestaan van het Aderwinkelpad. De groep initieerde dit Klompenpad en tot op de dag van vandaag inspecteren zij maandelijks de hele route. Ze nemen zwerfvuil mee en signaleren beheeractiviteiten. Zaterdag 4 november kan je zelf enthousiaste vrijwilligers ontmoeten op de Natuurwerkdag.

Ook steeds meer mensen in de kernen willen hun omgeving groener maken. Bij het nieuwe project “Groen aan de Buurt” laten we in 7 pilotgemeenten zien hoe je dat ondersteunt. Je helpt initiatieven uitvoeren, die echt uit de mensen zelf komen. De winst komt terug in mede eigenaarschap. Met zelfbeheer geven de inwoners een plus op het standaardbeheer.

Bij grotere ruimtelijke ontwikkelingen, sta je als gemeente aan de lat om ambassadeur van het landschap te zijn. De nieuwe omgevingswet vraagt een omslag in denken en doen.  Zorg dat landschap de kern is van je visie. Inspireer initiatiefnemers met liefde en kennis van landschap in jullie mooie gemeente.

Neem nou die boer uit Cothen. Landschappelijk inpassing was niet verplicht voor zijn nieuwe schuur. Toch plantte hij 50 hoogstam fruitbomen met hulp van de gemeentelijke landschapscoördinator. Gewoon omdat hij het mooi vindt.

Maar landschap is geen wettelijke taak voor ons

Toch zien jullie graag betrokkenheid van inwoners en ondernemers. Dat wil niet zeggen dat zij de zorg voor het landschap als geheel kunnen overnemen. In de nieuwe omgevingswet kan de gemeente hun initiatiefnemers effectief helpen met specifieke kennis van landschap en praktische vaardigheden om tot uitvoering te komen. Faciliteren is dan investeren in een lerende gemeenschap. Zo staan ze er niet alleen voor.

In jullie partij heb je ook  voldoende kennis van landschap om toekomstplannen goed te beoordelen. Als je de kernkwaliteiten van je landschap kent, kun je in ieder geval de juiste vragen stellen en gericht kennis zoeken. Laat minimaal één fractielid zich specialiseren in landschap. En bepleit dat landschap ook in de portefeuilles van de wethouders apart wordt genoemd.

En landschap remt

Als je dat ervaart, benader je landschap sectoraal ipv integraal. Op lange termijn betekent verlies van kwaliteit van landschap een duurzaam verlies van economie, in recreatie, gezondheid en gezond voedsel voor iedereen. Die kosten wegen op lange termijn niet op tegen de financiële baten nu. Willem Ferwerda rekende het door en stelde in de Duurzame Troonrede 5 september jl:  “Landschap moet de basis zijn van economie”.

Daar kunnen we lokaal toch niets mee?

Complexe opgaven als de vergroening van de landbouw, de energietransitie en de bouwopgave voor de regio liggen inderdaad op andere bestuurslagen. Wel kun je actief mee doen in de regionale samenwerking en lokale projecten steunen.
Als gemeente wil je inwoners betrekken bij de omgeving en hun helpen bij uitvoering. Je helpt vrijwilligersgroepen en particuliere grondeigenaren met landschapsbeheer. En stimuleert landschappelijke kwaliteit bij boerenbedrijven, landgoederen en buitenlui.

Net als wij van Landschap Erfgoed Utrecht. “Think global, act local” geldt zeker voor landschap. Met het grote plaatje op ons netvlies, werken we lokaal met de samenleving aan landschapskwaliteit. Al die kleine bouwstenen samen, maken het geheel mooier.

Kortom

En nu?

Deel dit artikel direct met je lokale politieke partij. En bezoek deze winter minimaal één  activiteit van groene vrijwilligers in je eigen gemeente.